Wat is een PEP? Politiek prominente personen onder de Wwft
Een PEP — politically exposed person, in het Nederlands politiek prominent persoon — is iemand die een prominente publieke functie bekleedt of recent bekleedde, plus diens directe familieleden en bekende naaste geassocieerden. Wie met een PEP een zakelijke relatie aangaat, moet verscherpt cliëntenonderzoek doen. PEP-status is nadrukkelijk géén verdenking: het is een risicocategorie die om extra zorgvuldigheid vraagt.
Wie is PEP?
Het gaat om prominente publieke functies. Een bekende ondernemer of televisiepersoonlijkheid is geen PEP; een wethouder met budgetverantwoordelijkheid mogelijk wel. De belangrijkste categorieën:
| Categorie | Voorbeelden |
|---|---|
| Staatshoofden en regering | Staatshoofd, regeringsleider, minister, staatssecretaris |
| Parlement | Leden van parlement of een vergelijkbaar wetgevend orgaan |
| Rechterlijke macht | Leden van hoogste rechtscolleges waartegen geen beroep openstaat |
| Toezicht en financiën | Leden van rekenkamers en van besturen van centrale banken |
| Diplomatie en defensie | Ambassadeurs, zaakgelastigden, hoge officieren |
| Staatsdeelnemingen | Leden van bestuurs-, leidinggevende of toezichtsorganen van staatsbedrijven |
| Politieke partijen | Leden van het bestuursorgaan van een politieke partij |
| Internationale organisaties | Bestuurders, plaatsvervangers en leden van vergelijkbare organen |
Middelbare en lagere ambtenaren vallen er niet onder. Sinds de vierde anti-witwasrichtlijn geldt het regime bovendien óók voor binnenlandse PEP's — een punt dat in Nederlandse dossiers nog geregeld ontbreekt.
Familie en naaste geassocieerden
De kring om de PEP heen is waar de meeste dossiers tekortschieten, terwijl juist daar het risico zit: geld dat via een partner of een gezamenlijke vennootschap loopt.
- Directe familieleden: echtgenoot of daarmee gelijkgestelde partner, kinderen en hun echtgenoten of partners, en ouders.
- Bekende naaste geassocieerden: personen die samen met de PEP een uiteindelijk belang hebben in een juridische entiteit of constructie, of die zo'n entiteit aanhouden ten behoeve van de PEP.
Praktisch gevolg: uw uitvraag moet niet alleen luiden "bekleedt u een publieke functie", maar ook "bent u familie van, of zakelijk verbonden met, iemand die dat doet". Zonder die tweede vraag mist u de hele categorie.
Waarom een PEP geen verdachte is
De PEP-regels bestaan omdat publieke macht een verhoogd risico op omkoping en corruptie meebrengt — niet omdat politici oneerlijk zouden zijn. Dat onderscheid heeft directe gevolgen voor hoe u ermee omgaat.
Instellingen die alle PEP's categorisch weigeren passen de wet verkeerd toe. Zulk de-risking verkleint uw risico niet, het verplaatst het naar een partij die minder goed kijkt, en het kost u zonder noodzaak klanten. De wet vraagt om meer weten, niet om weigeren.
De drie verplichte maatregelen
| Maatregel | Wat het concreet betekent |
|---|---|
| Goedkeuring senior management | Het aangaan of voortzetten van de relatie wordt goedgekeurd door iemand met voldoende senioriteit — en die goedkeuring wordt vastgelegd, met datum en overweging. |
| Herkomst van vermogen en middelen | Twee verschillende onderzoeken: waar komt het totale vermogen vandaan (bron van vermogen), en waar komt het geld vandaan dat in deze relatie wordt gebruikt (bron van middelen). |
| Verscherpte doorlopende monitoring | Strakkere drempels, kortere reviewtermijnen en actievere opvolging van signalen dan bij een gewone cliënt. |
De PEP-verklaring en waarom die niet volstaat
Veel instellingen laten cliënten een PEP-verklaring tekenen: een formulier waarop iemand aangeeft of hij PEP is, of familie of naaste geassocieerde van een PEP. Nuttig als uitvraaginstrument — maar het is een opgave van de cliënt, geen verificatie.
Twee redenen waarom u niet met alleen die verklaring wegkomt. Wie iets te verbergen heeft, vult geen "ja" in. En de meeste mensen weten oprecht niet dat de zakenpartner van hun schoonvader onder de definitie valt. Combineer de verklaring daarom altijd met een controle tegen een PEP-lijst of gestructureerd open-bronnenonderzoek.
Screening in de praktijk
PEP-screening lijkt op sanctiescreening, maar de foutmarge is anders. Bij sancties is een gemiste treffer een overtreding; bij PEP's is een gemiste treffer vooral een gat in uw risicobeeld. Waar het misgaat:
- Transliteratie. Namen uit het Arabisch, Cyrillisch of Chinees kennen meerdere schrijfwijzen. Screening op exacte match mist die stelselmatig.
- Alleen bij onboarding gescreend. Iemand kan ná het aangaan van de relatie PEP worden. Zonder herhaalde screening merkt u dat nooit.
- Alleen de cliënt gescreend. UBO's, bestuurders en gemachtigden horen er net zo goed doorheen.
- Lijstdekking onbekend. Weet u welke landen en welke familiegraden uw leverancier meelevert? Zo niet, dan kent u uw eigen dekking niet.
Wij toetsen die screening desgewenst met vervormde namen en bekende valse negatieven — zie effectiviteitstoets monitoring en screening.
Hoe lang blijft iemand PEP?
Na het beëindigen van de functie geldt een minimumtermijn van twaalf maanden waarin u de verscherpte maatregelen aanhoudt. Daarna beoordeelt u risicogebaseerd of het verhoogde risico is verdwenen. Bij een oud-minister met blijvende invloed en een netwerk is dat zelden na één jaar het geval; bij een lokale functionaris zonder budgetverantwoordelijkheid vaak wel. Leg de afweging vast — niet de datum alleen.
Veelgestelde vragen
Wat is een PEP?
Een PEP (politically exposed person, in het Nederlands politiek prominent persoon) is iemand die een prominente publieke functie bekleedt of het afgelopen jaar bekleedde — bijvoorbeeld staatshoofd, minister, parlementslid, hoge rechter, bestuurder van een centrale bank, ambassadeur, hoge militair of bestuurder van een staatsbedrijf. Ook directe familieleden en bekende naaste geassocieerden vallen eronder.
Is een PEP verdacht?
Nee. PEP-status zegt niets over integriteit; het is een risicocategorie, geen beschuldiging. Het idee erachter is dat mensen met publieke macht een verhoogd risico lopen betrokken te raken bij omkoping of corruptie. Dat rechtvaardigt extra zorgvuldigheid, geen weigering. Een instelling die alle PEP's standaard afwijst, past de wet verkeerd toe — en verliest zonder noodzaak klanten.
Wat is een PEP-verklaring?
Een PEP-verklaring is een formulier waarop een cliënt aangeeft of hij of zij een politiek prominente functie bekleedt, dan wel familie of naaste geassocieerde is van iemand die dat doet. Het is een hulpmiddel bij de uitvraag, maar geen sluitende controle: u blijft verplicht om de opgave te toetsen aan onafhankelijke bronnen zoals een PEP-lijst of gestructureerd open-bronnenonderzoek.
Welke maatregelen gelden bij een PEP?
Drie verplichtingen bovenop het gewone cliëntenonderzoek: goedkeuring van de relatie door senior management, onderzoek naar de herkomst van het vermogen en van de middelen die in de relatie worden gebruikt, en verscherpte doorlopende monitoring van de transacties.
Hoe lang blijft iemand PEP na aftreden?
De Wwft schrijft voor dat u ten minste twaalf maanden na het beëindigen van de functie verscherpte maatregelen aanhoudt, en daarna een risicobeoordeling maakt of het verhoogde risico is verdwenen. In de praktijk blijft bij hoge functies het risico vaak langer bestaan — leg vast waarom u de status wel of niet beëindigt.
Vallen familieleden en zakenpartners er ook onder?
Ja. Directe familieleden — partner, kinderen en hun partners, ouders — vallen onder het regime. Datzelfde geldt voor bekende naaste geassocieerden: personen met wie de PEP samen een uiteindelijk belang heeft in een entiteit, of die een entiteit aanhoudt ten behoeve van de PEP. Deze categorie wordt in de praktijk het vaakst gemist.
Moet ik ook op binnenlandse PEP's screenen?
Ja. Sinds de vierde anti-witwasrichtlijn geldt het PEP-regime ook voor binnenlandse politiek prominente personen en voor functionarissen van internationale organisaties. Het onderscheid tussen binnenlands en buitenlands bepaalt niet óf u maatregelen neemt, maar kan wel meewegen in de zwaarte ervan.
Bronnen
- Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) — wetten.overheid.nl
- Uitvoeringsbesluit Wwft — wetten.overheid.nl
- Uitvoeringsregeling Wwft — wetten.overheid.nl
- Wwft — Open Boek Toezicht, De Nederlandsche Bank
- Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR) — EUR-Lex
- Financial Action Task Force (FATF)
Lees verder
Twijfel over uw PEP-beleid of screeningdekking? In een gesprek van dertig minuten lopen we uw uitvraag, lijstdekking en escalatieroute door. Plan het gesprek.