Sanctiewet & sanctiescreening
Sanctieregels kennen geen drempelbedrag en geen risicoafweging: één gemiste hit kan al leiden tot een economisch delict, bevriezingsverplichtingen en reputatieschade. Wij maken uw sanctiecompliance sluitend én werkbaar.
Sanctiecompliance betekent dat u weet met wie u zaken doet, dat u uw bestand en uw transacties screent tegen de geldende sanctielijsten, dat u bij een treffer onmiddellijk bevriest en meldt, en dat u dat alles kunt aantonen. Anders dan de Wwft is dit geen risicogebaseerde verplichting maar een resultaatsverplichting: er is geen bedrag waaronder het niet hoeft en geen cliëntcategorie die is vrijgesteld.
Het juridische kader in het kort
| Regeling | Wat het regelt | Voor wie |
|---|---|---|
| EU-sanctieverordeningen | Rechtstreeks werkende verboden: bevriezing van tegoeden, verbod op terbeschikkingstelling, handels- en dienstverleningsverboden | Iedereen in de EU, en EU-onderdanen daarbuiten |
| Sanctiewet 1977 | Nationale grondslag voor uitvoering en handhaving van internationale sancties | Iedereen in Nederland |
| Regeling Toezicht Sanctiewet 1977 | Verplichting tot administratieve organisatie en interne controle, en het melden van treffers | Financiële instellingen onder toezicht van DNB en AFM |
| Wet op de economische delicten | Strafbaarstelling van overtreding van sanctiemaatregelen | Iedereen |
Voor niet-financiële ondernemingen ontbreekt de expliciete AO/IC-verplichting, maar het verbod zelf geldt onverkort. In de praktijk betekent dat: wie geen screening inricht, kan een overtreding niet voorkomen en achteraf niet uitleggen dat hij zorgvuldig heeft gehandeld.
Wat wij doen
- Sanctierisicoanalyse: welke landen, cliënten, producten, tegenpartijen en geldstromen brengen sanctierisico met zich mee — inclusief het risico dat uw diensten worden gebruikt om sancties te omzeilen.
- Inrichting AO/IC: governance, rolverdeling en beheersmaatregelen conform de Regeling Toezicht Sanctiewet 1977, in verhouding tot uw omvang. Geen bankraamwerk voor een kantoor van twaalf mensen.
- Screeningproces en tooling: selectie en kalibratie van screeningsoftware, fuzzy matching, alertafhandeling en escalatie — tegen EU-, VN- en nationale lijsten, en waar relevant OFAC en het VK.
- Eigendom en zeggenschap: praktische toepassing van de 50%-regel en het ontrafelen van structuren waarin de gesanctioneerde partij niet vooraan staat.
- Bevriezen en melden: een protocol dat ook onder druk werkt, met een duidelijke beslisboom, vastgelegde bevoegdheden en standaardteksten voor de melding aan DNB of AFM.
- Export- en omzeilingsvraagstukken: de Rusland-sanctiepakketten, de omzeilingsbepalingen en due diligence in de keten.
- Toetsing achteraf: een onafhankelijke beoordeling of uw screening doet wat u denkt dat hij doet, met een gecontroleerde testset.
De 50%-regel, met een voorbeeld
Stel: u accepteert een nieuwe zakelijke cliënt, een handelsonderneming in Cyprus. De naam staat niet op een lijst. Twee aandeelhouders houden elk 30%, een derde 40%. Geen van drieën staat op een lijst. Maar twee van hen zijn dezelfde persoon in twee vennootschappen, en die persoon is wél gesanctioneerd. Samengeteld: 60%. De onderneming valt daarmee onder de bevriezingsmaatregel, ook al staat zij zelf nergens genoemd.
Dit is precies de situatie waarin naamscreening niets oplevert en alleen structuuronderzoek uitkomst biedt. Wij richten dat onderzoek zo in dat het proportioneel blijft: diep waar het risico zit, licht waar dat verantwoord is, en altijd vastgelegd.
Wat u moet doen bij een treffer
- Stop de handeling. Geen betaling, geen levering, geen dienst — ook niet 'even afmaken'.
- Beoordeel of de treffer echt is. Vergelijk naam, geboortedatum, adres, paspoortnummer of registratienummer. Leg de vergelijking vast.
- Bevries. Tegoeden én economische middelen, dus ook goederen, vorderingen en toegang tot diensten.
- Meld onverwijld. Financiële instellingen melden bij DNB of de AFM; andere ondernemingen bij de bevoegde autoriteit voor de betreffende verordening.
- Documenteer. Wie besloot wat, wanneer, op basis waarvan. Dit is het dossier waarmee u achteraf laat zien dat u juist handelde.
- Evalueer. Waarom kwam deze partij binnen? Zit er een gat in acceptatie, screening of lijstbeheer?
Sanctiescreening inrichten: waar u begint
De vraag die wij het vaakst krijgen is niet "wat zegt de wet" maar "hoe richt ik dit in zonder dat het onwerkbaar wordt". Onderstaande volgorde werkt in de praktijk het best, ongeacht uw omvang.
- Bepaal uw blootstelling. Welke landen, valuta, tegenpartijen en productstromen raken u? Zonder dat beeld kalibreert u in het duister.
- Kies uw lijsten bewust. EU en VN zijn verplicht. OFAC en de Britse lijst zijn dat niet automatisch, maar wel zodra u dollars gebruikt, Amerikaanse correspondentbanken raakt of Britse tegenpartijen hebt. Leg de keuze vast met de reden.
- Bepaal de screeningmomenten. Bij acceptatie, bij elke lijstupdate over het volledige bestand, en waar van toepassing per transactie. Een kwartaalscreening is aantoonbaar te laat.
- Kalibreer de matching. Fuzzy matching afgestemd op uw naamdata, met geboortedatum en land als onderscheidende velden. Test met een set bekende en onbekende namen, en bewaar die test.
- Regel eigendom en zeggenschap. Naamscreening vindt de 50%-regel niet. Bepaal vooraf wanneer u structuuronderzoek doet en tot welk niveau.
- Leg escalatie vast. Wie beoordeelt een hit, wie bevriest, wie meldt, en wat gebeurt er buiten kantooruren.
- Toets achteraf. Minstens jaarlijks, en na elke wijziging in tooling of klantenbestand.
Sanctieverplichtingen per sector
| Sector | Waar de verplichting vandaan komt | Waar het meestal misgaat |
|---|---|---|
| Banken en betaaldienstverleners | EU-verordeningen, Sanctiewet 1977, Regeling Toezicht Sw | Alertkalibratie en het aantoonbaar maken van de toets achteraf |
| Trustkantoren | EU-verordeningen, Sanctiewet 1977, Regeling Toezicht Sw | Eigendoms- en zeggenschapsstructuren tot op UBO-niveau |
| Crypto-dienstverleners | EU-verordeningen, Sanctiewet 1977, travel rule | Screening van walletadressen naast namen |
| Verzekeraars en beleggingsondernemingen | EU-verordeningen, Sanctiewet 1977, Regeling Toezicht Sw | Screening van begunstigden en tussenpersonen |
| Handel, logistiek en maakindustrie | EU-verordeningen rechtstreeks; geen AO/IC-plicht, wél het verbod | Geen screening ingericht, en omzeilingsrisico in de keten |
| Accountants, notarissen, advocaten | EU-verordeningen rechtstreeks, plus de Wwft-poortwachtersrol | Screening bij incidentele opdrachten en bij tegenpartijen |
Wat het kost
Een sanctierisicoanalyse met beoordeling van het screeningproces ligt doorgaans tussen € 5.500 en € 9.500, afhankelijk van het aantal systemen, lijsten en entiteiten. Een gerichte kalibratietoets met testset is een kortere opdracht. Inrichtings- en implementatiewerk gaat op dagtarief, met vooraf een maximum. Bedragen zijn exclusief btw.
Verdieping in de kennisbank
Veelgestelde vragen
Geldt de Sanctiewet ook voor niet-financiële ondernemingen?
EU-sanctieverordeningen gelden rechtstreeks voor iedereen in de Unie — ook voor handels-, logistiek-, productie- en dienstverlenende bedrijven. De specifieke verplichtingen rond administratieve organisatie, interne controle en melden uit de Regeling Toezicht Sanctiewet 1977 richten zich op financiële instellingen onder toezicht van DNB en AFM. Maar het verbod om middelen ter beschikking te stellen aan een gesanctioneerde partij geldt voor élk bedrijf, en overtreding is een economisch delict.
Wat is de 50%-regel bij sanctiescreening?
Entiteiten die voor meer dan 50% eigendom zijn van een gesanctioneerde partij worden zelf ook behandeld als gesanctioneerd, ook als ze niet op een lijst staan. Datzelfde geldt bij zeggenschap, ongeacht het percentage: wie feitelijk de doorslag geeft in besluitvorming, brengt de entiteit binnen het bereik van de sanctie. Daarom is inzicht in eigendoms- én zeggenschapsstructuren essentieel, en volstaat een naamscreening alleen niet.
Wat moet ik doen bij een hit op een sanctielijst?
Een bevestigde hit betekent: bevriezen van tegoeden en economische middelen, geen middelen of diensten meer ter beschikking stellen, en onverwijld melden bij de bevoegde autoriteit — voor financiële instellingen DNB of de AFM. Handel niet eerst met de cliënt af en meld daarna: de bevriezing gaat voor. Documenteer elke stap met tijdstip en beslisser.
Hoe vaak moeten wij ons hele bestand screenen?
Bij elke wijziging van de relevante sanctielijsten, en dat kan meermaals per maand zijn. In de praktijk betekent dat een geautomatiseerde herscreening van het volledige bestand na elke lijstupdate, plus screening op het moment van acceptatie en bij elke transactie waarop dat van toepassing is. Een kwartaalscreening is aantoonbaar te laat.
Onze screeningtool geeft honderden valse hits. Kan dat minder?
Bijna altijd. Te veel valse hits ontstaan door verkeerd afgestelde fuzzy matching, ontbrekende geboortedata en het screenen van velden die geen namen bevatten. Wij toetsen de kalibratie met een gecontroleerde testset van bekende en onbekende namen, zodat u kunt laten zien dat u de drempel niet zomaar hebt opgeschroefd. Minder ruis mag nooit betekenen: minder vangst.
Wat is het verschil tussen sanctiescreening en de Wwft?
De Wwft is risicogebaseerd: u weegt af hoeveel onderzoek een cliënt vraagt. Sancties kennen geen risicoafweging en geen drempelbedrag. Een gesanctioneerde partij is verboden, punt. Dat maakt het een regelgebaseerde verplichting met een nultolerantie, die u apart moet inrichten en apart moet toetsen.
Zo ziet zo'n traject eruit
Twijfelt u of uw screening standhoudt? Wij toetsen hem met een gecontroleerde testset en leveren een oordeel dat u aan uw bestuur of toezichthouder kunt laten zien. Plan een gesprek of bel 06 11 32 53 62.